Voorwaardelijke invrijheidstelling voor Amsterdammers

Voorwaardelijke invrijheidstelling

Voorwaardelijke invrijheidstelling (VI) stelt gedetineerden in Amsterdam na het uitzitten van twee derde van hun straf in de gelegenheid onder strikte voorwaarden eerder vrij te komen. Dit helpt bij re-integratie in de bruisende samenleving van Amsterdam, maar tijdens de proeftijd kan een overtreding leiden tot terugkeer naar detentie. Voor Amsterdammers is VI cruciaal om recidive te verminderen, vooral gezien de lokale druk op huisvesting en werkgelegenheid.

Waarom voorwaardelijke invrijheidstelling in Amsterdam?

Het Nederlandse strafrecht richt zich op straf én resocialisatie, en in Amsterdam speelt dit extra door de hoge criminaliteitscijfers en beperkte opvang. VI geeft gedetineerden uit de stad een voorsprong op werk via UWV Amsterdam of huisvesting bij de Gemeente Amsterdam. Zonder VI is volledige uitzitting vaak een barrière voor terugkeer in wijken als de Jordaan of Bijlmer. Bekijk ons artikel over Gevangenisstraf voor meer basisinfo.

Wettelijke basis van VI

De regels voor voorwaardelijke invrijheidstelling staan in de Penitentiaire beginselenwet (Pbw), afdeling 2.4 (artikelen 2:26-2:35). Artikel 15 van het Wetboek van Strafrecht (Sr) maakt VI mogelijk bij onvoorwaardelijke straffen. De Wet voorkoming weightedheidsrecidive 2017 verstrengt dit voor zeden- en geweldsdelicten, relevant voor veel Amsterdamse zaken.

Kernprincipes:

• VI is een gunst, geen recht, gebaseerd op advies.
• Instemming van het Openbaar Ministerie (OM) is vereist.
• De Rechtbank Amsterdam (strafuitvoeringsrechter) beslist over intrekking bij schending.

Voorwaarden voor VI in Amsterdam

Niet iedereen uit Amsterdam kwalificeert voor VI. Belangrijkste eisen:

1. Strafduur: Minimaal twee maanden, met minstens één maand restant na VI.
2. Tweederde-regel: Na twee derde (straffen >6 maanden); kortere straffen soms eerder.
3. Detentiegedrag: Goed gedrag, geen nieuwe delicten, actieve deelname aan programma's.
4. Re-integratie: Geregelde woonplek (bijv. via Gemeente Amsterdam), baan of schuldhulp.
5. Uitzonderingen: Uitgesloten bij levenslang, TBS of VI-verbod (zware delicten).

Vergelijking VI versus volledige straf:

Procedure voor VI-aanvraag

De stappen voor Amsterdammers:

1. Voorbereiding: Re-integratieplan met lokale reclassering Amsterdam.
2. ACVI-advies: Adviescollege Voorwaardelijke Invrijheidstelling beoordeelt dossier en houdt een hoorgesprek.
3. OM-goedkeuring: Binnen 10 dagen.
4. Ministerieel besluit: Justis beslist; bij ja: vrij met proeftijd (rest straf +1 jaar).

Duurt 8-12 weken. Recht op hoorzitting bij ACVI.

Rechten en plichten onder VI

Rechten

• Juridische hulp via advocaat of Juridisch Loket Amsterdam.
• Inzage dossier.
• Beroep tegen afwijzing bij Rechtbank Amsterdam.

Plichten

Proeftijdvoorwaarden:

• Meldplicht bij reclassering Amsterdam.
• Locatieverboden, bijv. uit Amsterdamse probleemwijken.
• Therapie of GPS-toezicht.
• Geen delicten: Leidt tot intrekking door Rechtbank Amsterdam.

Schending resulteert in detentie voor restant plus extra tijd.

Praktijk in Amsterdam

Voorbeeld 1: Amsterdammer A (3 jaar voor diefstal in Centrum) vraagt na 2 jaar VI. Met baan bij lokale werkgever en woning via Gemeente Amsterdam: positief advies ACVI, OM akkoord – vrij met meldplicht.

Voorbeeld 2: Mevrouw B (2 jaar mishandeling in West) schendt na VI een contactverbod. Rechtbank Amsterdam trekt VI in: 8 maanden restant + 3 maanden extra.

VI ondersteunt re-integratie, maar eist discipline in Amsterdam.

Veelgestelde vragen